Mikrobiom jelit – niewidzialny organ, który może decydować o Twoim zdrowiu
Dlaczego coraz więcej naukowców mówi o jelitach?
Jeszcze kilkanaście lat temu większość ludzi traktowała jelita jak zwykłą „rurę do trawienia”. Ich zadaniem miało być rozłożenie jedzenia, wchłonięcie składników odżywczych i usunięcie tego, czego organizm nie potrzebuje.
Dzisiaj wiemy, że rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej.
W naszych jelitach żyją biliony mikroorganizmów – głównie bakterii, ale także wirusów, grzybów i innych mikrobów. Tworzą one ogromny ekosystem zwany mikrobiomem jelitowym.
To nie jest drobny dodatek do organizmu.
Coraz więcej badaczy uważa, że mikrobiom działa jak dodatkowy narząd, który wpływa na:
- odporność,
- metabolizm,
- masę ciała,
- poziom energii,
- stan zapalny,
- funkcjonowanie mózgu,
- samopoczucie psychiczne.
Brzmi niewiarygodnie?
A jednak właśnie w tym kierunku zmierza współczesna nauka.
Czym właściwie jest mikrobiom?
Najprościej mówiąc, mikrobiom to zbiór wszystkich mikroorganizmów żyjących w naszym przewodzie pokarmowym.
Szacuje się, że w jelitach człowieka znajduje się kilkadziesiąt bilionów bakterii.
Ich łączna masa może wynosić nawet od 1 do 2 kilogramów.
Innymi słowy:
masz w sobie coś, co waży więcej niż ludzki mózg i jednocześnie wpływa na ogromną liczbę procesów życiowych.
Najciekawsze jest jednak to, że każdy człowiek posiada nieco inny skład mikrobiomu.
Można powiedzieć, że mikrobiom jest dla organizmu czymś podobnym do odcisku palca – wyjątkowym i niepowtarzalnym.
Po co nam bakterie?
Przez wiele lat bakterie kojarzyły się głównie z chorobami.
To duże uproszczenie.
Większość bakterii żyjących w jelitach nie tylko nam nie szkodzi, ale wręcz pomaga przetrwać.
Mikroorganizmy jelitowe:
- pomagają trawić pokarm,
- produkują część witamin,
- wspierają odporność,
- chronią przed patogenami,
- wpływają na metabolizm.
Bez nich organizm nie funkcjonowałby prawidłowo.
To trochę tak, jakbyśmy codziennie zatrudniali miliardy niewidzialnych pracowników do wykonywania zadań, których sami nie jesteśmy w stanie wykonać.
Jelita i odporność – związek silniejszy, niż większość ludzi myśli
Jednym z najbardziej zaskakujących odkryć ostatnich lat jest fakt, że ogromna część układu odpornościowego znajduje się właśnie w jelitach.
Szacuje się, że około 70% komórek odpornościowych jest związanych z przewodem pokarmowym.
Nie jest to przypadek.
Jelita są miejscem ciągłego kontaktu organizmu ze światem zewnętrznym.
Każdego dnia dostarczamy do nich:
- jedzenie,
- napoje,
- bakterie,
- wirusy,
- różne substancje chemiczne.
Układ odpornościowy musi więc nieustannie podejmować decyzje:
„To jest bezpieczne.”
„To trzeba zwalczyć.”
Mikrobiom pomaga mu podejmować te decyzje.
Mikrobiom a masa ciała
To temat, który wzbudza ogromne zainteresowanie.
Czy bakterie mogą wpływać na wagę?
Coraz więcej badań sugeruje, że tak.
Naukowcy zaobserwowali, że osoby z nadwagą często mają inny skład mikrobiomu niż osoby szczupłe.
Nie oznacza to oczywiście, że bakterie same powodują otyłość.
Jednak mogą wpływać na:
- wykorzystanie energii z pożywienia,
- uczucie głodu,
- sytość,
- gospodarkę cukrową,
- stan zapalny.
Dlatego coraz częściej mówi się, że skuteczne odchudzanie powinno uwzględniać także zdrowie jelit.
Jelita a mózg – czy bakterie mogą wpływać na nastrój?
To jedna z najbardziej fascynujących dziedzin współczesnej nauki.
Między jelitami a mózgiem istnieje ciągła komunikacja.
Naukowcy nazywają ją osią jelitowo-mózgową.
Bakterie jelitowe uczestniczą między innymi w produkcji substancji wpływających na układ nerwowy.
Właśnie dlatego zaburzenia mikrobiomu są obecnie badane w kontekście:
- przewlekłego stresu,
- lęku,
- obniżonego nastroju,
- depresji.
Nie oznacza to, że bakterie są jedyną przyczyną problemów psychicznych.
Pokazuje jednak, że zdrowie psychiczne i zdrowie jelit są ze sobą znacznie bardziej związane, niż kiedyś sądzono.
Jak łatwo zniszczyć mikrobiom?
I tutaj dochodzimy do bardzo ważnej kwestii.
Mikrobiom jest niezwykle cenny.
Jednocześnie jest zaskakująco wrażliwy.
Jego skład może zmieniać się nawet w ciągu kilku dni.
Do czynników, które mogą go zaburzać, należą:
Antybiotyki
To jeden z najsilniejszych czynników wpływających na mikrobiom.
Antybiotyk często nie rozróżnia bakterii „dobrych” od „złych”.
W rezultacie część korzystnych bakterii również zostaje zniszczona.
Dlatego po antybiotykoterapii wiele osób odczuwa problemy trawienne.
Dieta wysokoprzetworzona
Duże ilości:
- fast foodów,
- słodyczy,
- żywności ultraprzetworzonej,
- słodzonych napojów
mogą prowadzić do zmniejszenia różnorodności mikrobiomu.
A różnorodność jest jednym z najważniejszych wyznaczników zdrowych jelit.
Przewlekły stres
Tak, stres wpływa także na bakterie jelitowe.
Przewlekłe napięcie może zmieniać skład mikrobiomu i nasilać problemy trawienne.
Nie bez powodu wiele osób odczuwa dolegliwości żołądkowo-jelitowe właśnie w trudnych okresach życia.
Brak snu
Coraz więcej danych wskazuje, że wpływa również na skład mikrobiomu.
Niewystarczająca ilość snu zaburza nie tylko hormony i regenerację.
Objawy zaburzonego mikrobiomu
Nie istnieje jeden charakterystyczny objaw.
Najczęściej pojawiają się:
- wzdęcia,
- gazy,
- uczucie ciężkości,
- nieregularne wypróżnienia,
- obniżona energia,
- większa podatność na infekcje,
- problemy z utrzymaniem masy ciała.
Oczywiście takie objawy mogą mieć wiele różnych przyczyn.
Jednak coraz częściej okazuje się, że jelita odgrywają w nich ważną rolę.
Jak wspierać mikrobiom?
Dobra wiadomość jest taka, że mikrobiom można wspierać każdego dnia.
Najważniejsze elementy to:
Więcej błonnika
Błonnik jest pożywieniem dla wielu korzystnych bakterii.
Znajdziesz go między innymi w:
- warzywach,
- owocach,
- roślinach strączkowych,
- pełnych ziarnach.
Więcej różnorodności
Im bardziej różnorodna dieta, tym większa szansa na bogatszy mikrobiom.
To jeden z najważniejszych wniosków płynących z badań.
Fermentowane produkty
Takie jak:
- kefir,
- jogurt naturalny,
- kiszona kapusta,
- ogórki kiszone.
Dostarczają organizmowi korzystnych mikroorganizmów.
Ruch
Regularna aktywność fizyczna wpływa korzystnie nie tylko na serce czy mięśnie.
Badania wskazują, że może również wspierać różnorodność mikrobiomu.
Podsumowanie
Mikrobiom jelitowy to jeden z najbardziej fascynujących tematów współczesnej medycyny.
To niewidzialny ekosystem, który wpływa na:
- odporność,
- metabolizm,
- masę ciała,
- poziom energii,
- funkcjonowanie mózgu,
- ogólne samopoczucie.
Jednocześnie bardzo łatwo go zaburzyć poprzez:
- niewłaściwą dietę,
- przewlekły stres,
- brak snu,
- nadużywanie antybiotyków,
- siedzący tryb życia.
Dobra wiadomość jest taka, że każdego dnia możemy wspierać nasze jelita poprzez rozsądne wybory żywieniowe i zdrowy styl życia.
Coraz więcej badań pokazuje, że dbanie o mikrobiom nie jest chwilową modą. To jeden z najważniejszych elementów profilaktyki zdrowotnej XXI wieku.
Odbudowa Mikrobiomu z pełnym programem krok po kroku.
